Krótka historia biżuterii cz. 1

Chociaż może się to wydać niezwykłe, biżuteria towarzyszy nam od zarania ludzkości. Pozornie to tylko dodatek do stroju, element uzupełniający. W praktyce bywała oznaką władzy, zamożności, prestiżu, dobrego gustu. Często przypisywano jej atrybuty magiczne: pomagała łączyć się z zaświatami, przynosiła szczęście czy odganiała złe duchy. Czasem, poza funkcją ozdobną, ma także wymiar użytkowy, służąc np. jako spinka czy agrafka. Przyjrzyjmy się bliżej tej historii od czasu prehistorii aż do okresu w którym powstała biżuteria średniowiecza.

Prehistoria

Pierwsze ozdoby tworzono już w czasach prehistorycznych. Początkowo przybierały bardzo proste formy, a wykonywano je z  z muszli, kamieni, roślin skór, kości czy zębów. Prawdziwa rewolucja w świecie biżuterii nastąpiła dzięki okryciu narzędzi do obróbki, co umożliwiło wytwarzanie jej z metali takich jak miedź, żelazo, ołów i srebro.

Starożytność – biżuteria w starożytności

Starożytne cywilizacje miały bardzo duży wpływ na rozwój biżuterii. Egipcjanie opracowali skomplikowaną technikę zdobienia, tzn. inkrustację, jako pierwsi zaczęli także tworzyć złotą biżuterię wysadzaną drogocennymi kamieniami. Popularne były wówczas szerokie, kolorowe paciorki grubo oplatające szyje, zdobne grzebienie czy bransolety noszone na nogach i rękach.

Fot. Bizantyjski pierścień ślubny

W Starożytnym Egipcie biżuteria nie była zwykłą ozdobą. Mogła być symbolem władzy, świadczyła o zamożności jej posiadacza, a także pełniła funkcję amuletów czy talizmanów.

Fot. Starożytny Egipt

Etruskowie wsławili się tworzeniem misternie rzeźbionych pierścieni, z kolei Fenicjanie opracowali skomplikowaną technikę wytwarzania ozdób, która pozwoliła im na tworzenie biżuterii filigranowej i granulowanej. Ten pierwszy sposób umożliwił tworzenie ozdób ażurowych, z kolei biżuteria granulowana wyróżniała się małymi kuleczkami, które tworzyły charakterystyczne, dwuwymiarowe wzory. Rzymianie mieli duży wkład w udoskonaleniu biżuterii użytkowej: szczególnie popularne były wówczas agrafy do spinania tunik czy spinki do koków. Zamożni Rzymianie nosili na palcach pierścionki. Złota biżuteria przeznaczona była dla możnych, zwykli obywatele nosili ozdoby z żelaza.

Fot. Starożytny Rzym

Grecy lubowali się w biżuterii tworzonej ze złota, brązu i srebra. Temu ostatniemu przypisywano właściwości magiczne, wierzono bowiem, że srebro ułatwia kontakt z duchami. Dlatego biżuterie srebrną nosiły kapłanki.

Fot. Epoka hellenistyczna

Średniowiecze – biżuteria średniowiecza

W średniowieczu sztuka była mocno skoncentrowana na sferze sakralnej. Nie inaczej było z biżuterią ? najpopularniejszym motywem ozdobnym stał się krzyż. Za najszlachetniejszy kruszec uznawano wtedy złoto, które było jednocześnie symbolem władzy, z kolei niektórym kamieniom szlachetnym przypisano magiczne moce. Pomimo wielkiej religijności ludzi żyjących w epoce średniowiecza, bardzo popularne były wówczas naszyjniki i kolie, które noszono do mocno wydekoltowanych sukien. Mężczyźni lubowali się w sygnetach i pierścieniach. Metale szlachetne, takie jak srebro czy złoto, a także cenne kamienie przeznaczone były dla wyższych klas społecznych, natomiast biedniejsi musieli zadowolić się ozdobami z cyny czy miedzi. Obecnie nawiązaniem do biżuterii średniowiecza są dewocjonalia – medaliki, krzyżyki czy różańce.  Różaniec – forma modlitwy maryjnej, którą praktykowano już w średniowieczu, natomiast medaliki i krzyżyki to symbole religijne świadczące o wyznawaniu religii katolickiej. Jak widać biżuteria średniowiecza jest stale obecna w naszej kulturze i cieszy się ogromną popularnością.

Fot. Średniowiecze

c.d.n.